آموزش روخواني قرآن- حرکات

دوشنبه, ۱۹ بهمن ۱۳۹۴

روان خوانى قرآن

 

درس اول

 

حركات

 

از ميان علامتها، حركات مهمترين نقش را در تلفّظ صحيح حروف و كلمات قرآن دارند.

 

حـركـات ، سـه نـوع اسـت :(فـتـحـه ، كـسـره ، ضـمـّه) كـه بـه تـرتـيـب بـا شكل و اسم و چگونگى تلفّظ آنها آشنا خواهيد شد.

 

فتحه

 

به اين علامت (ـَ) در فارسى (زِبَر) و در عربى (فتحه) مى گويند.

 

فتحه از كلمه(فَتْحْ) گرفته شده و در اصل(فَتْحَةٌ) بوده، يعنى يك بار گشودن. در هنگام وقف بر آخر آن ،(طبق قواعد وقف(تاء-ة) تبديل به هاء ساكن (ه) مى شود.

 

صـداى فـتـحـه، مـتـمـايـل بـه صـداى(حـرف الف) اسـت. از ايـن رو، بـراى نـشـان دادن شـكـل آن از حـرف الف كـمـك گـرفـته اند و براى اينكه با الف اصلى كلمه، اشتباه نشود به شكل الف كوچك و خوابيده روى حرف قرار داده اند(ـَ ، ا).

 

علّت نامگذارى آن به فتحه اين است كه در هنگام تلفّظ حروفى كه داراى اين علامت هستند، لبها حالت گشودن به خود مى گيرد، مانند:

 

كـَتـَبَ ـ خـَسـَفَ ـ مـَكَرَ ـ زَهَقَ ـ كَفَرَ ـ وَلَدَ ـ وَسَقَ ـ فَخَرَجَ ـ خَلَقَكَ ـ سَاَلَكَ ـ فَقَدَرَ ـ فَخَلَقَ ـ وَ قَذَفَ ـ وَ وَجَدَكَ ـ فَعَدَلَكَ ـ وَ يَذَرَكَ ـ عَقَبَةَ ـ فَحَشَرَ.

 

كسره

 

بـه ايـن عـلامـت(ـِ)، در فـارسـى (زيـر) و در عـربـى(كـسره) مى گويند.

 

 كسره از كلمه(كَسْر) گـرفـتـه شـده و در ا صل(كَسْرَةٌ) بوده، يعنى يك بار شكستن. در هنگام وقف بر آخر آن،(طبق قواعد وقف(تاء-ة) تبديل به هاء ساكن(هْ) مى شود.

 

صداى كسره، متمايل به صداى(حرف ياء) است. بدين خاطر، براى نشان دادن آن از حرف ياء كـمـك گـرفـتـه انـد و بـراى ايـنـكـه بـا يـاء اصـلى كـلمـه، اشـتـبـاه نـشـود بـه شـكـل يـاء كـوچـك و بـدون نـقـطـه در زيـر حـرف قـرار داده انـد(ـِ ، ي‍ ، ى)

 

 شكل كسره، نخست داراى دندانه بود؛ بعدها به خاطر كاربرد زياد و اختصار، دندانه آن را نيز حذف كردند(ـِ).

 

علّت نامگذارى آن به كسره اين است كه به هنگام تلفّظِ حروفى كه داراى اين علامت است، لبها حالت شكستگى به خود مى گيرد.

 

لازم بـه يـاد آورى اسـت كـه صـداى كـسـره عـربـى با صداى(اِ) فارسى كمى تفاوت دارد. در عـربـى صـداى كـسـره مـتـمـايـل بـه(يـاء) مى باشد، شبيه صداى(اى) امّا با كشش كمتر، چنين صدايى در بعضى از كلمات فارسى نيز وجود دارد، مانند:

 

خِيابان، نِياز، زِيان .

 

وليـكـن در فـارسـى، هـرگـاه بـعـد از صـداى(اِ) حـرف يـاء قـرار بـگـيـرد، صـداى(اِ) مـتـمـايـل بـه(يـاء) مـى شـود، ولى در عـربـى هـمـيـشـه صـداى كـسـره متمايل به(ياء) تلفّظ مى شود، مانند:

 

اِبِلِ ـ بَلَدِ ـ شَهِدَ ـ سَمِعَ ـ بَرِقَ ـ نَسِىَ ـ مَلِكِ ـ نَفِدَ ـ رَدِفَ ـ فَرِحَ ـ فَصَعِقَ ـ اَفَاَمِنَ ـ اَفَحَسِبَ ـ بِيَدِكَ ـ قِبَلَكَ ـ تَبِعَكَ ـ كَمَثَلِ ـ فَلَبِثَ ـ قِرَدَةَ ـ بَلَغَتِ ـ وَ رَجِلِكَ

 

ضمّه

 

بـه ايـن عـلامـت(ـُ)، در فـارسـى(پـيـش) و در عـربـى(ضـمـّه) مى گويند. ضمّه از كلمه(ضَمّ) گرفته شده و در اصل(ضَمَّةٌ) بوده، يعنى يك بار به هم پيوستن يا جمع شدن. در هنگام وقف بر آخر آن،(طبق قواعد وقف(تاء-ة) تبديل به هاء ساكن(هْ) مى شود.

 

صـداى ضـمـّه، مـتمايل به صداى(حرف واو) است. بدين جهت، براى نشان دادن آن از حرف واو كـمـك گـرفـتـه انـد و بـراى ايـنـكـه بـا واو اصـلى كـلمـه، اشـتـبـاه نـشـود بـه شكل واو كوچك و روى حرف قرار داده اند(ـُ، و، و).

 

عـلّت نـامگذارى آن به ضمّه اين است كه در هنگام تلفّظ حروفى كه داراى اين علامت است، لبها به هم پيوسته و غنچه مى شود.

 

لازم بـه يـاد آورى اسـت كـه صـداى ضـمـّه عـربـى بـا صداى(اُ) فارسى كمى تفاوت دارد. در عـربـى صـداى ضـمـّه، مـتـمـايـل بـه(واو) مـى بـاشد، شبيه صداى(او) امّا با كشش كمتر، چنين صدايى در بعضى از كلمات فارسى نيز وجود دارد، مانند:

 

بُلوك ، هُلو ، خُروس .

 

لكـن در فـارسـى هـرگـاه بـعـداز صـداى(اُ) حـرفـى بـا صـداى(او) قـرار بـگيرد، صداى(اُ) مـتـمـايـل بـه(واو) مـى شـود، ولى در عـربـى هـمـيـشـه صـداى ضـمـه متمايل به(واو) تلفّظ مى شود، مانند:

 

جُعِلَ ـ كُتُبِ ـ سُبُلِ ـ خُلِقَ ـ قُتِلَ ـ نُفِخَ ـ تَزِرُ ـ وُجِدَ ـ لاَجِدُ ـ عُنُقِكَ ـ سَتَجِدُ ـ كَلِمَتُ ـ فُتِحَتِ ـ سَنَسِمُ ـ يَعِدُهُمُ ـ بَصَرُكَ ـ اَعِظُكَ ـ فَطُبِعَ ـ اَتَذَرُ ـ لَنُبِذَ

 

پرسش :

 

1 ـ فتحه و كسره و ضمّه را تعريف كنيد.

 

2 ـ علت نامگذارى حركات سه گانه را توضيح دهيد.

 

3 ـ شكل حركات سه گانه از چه حروفى گرفته شده و چرا؟

منبع:
کتاب روانخواني و تجويد قرآن
حبيبي - شهيدي - علامي

بازدید : ۱۱۱۲ بار
این مورد را ارزیابی کنید
(۰ رای‌ها)

دیدگاه ها



تصویر امنیتی تصویر امنیتی جدید