توسعه معنایی هجرت در قرآن/ گسست از باطل به سوی حق با شناخت امام

چهارشنبه, ۲۲ شهریور ۱۳۹۶

توسعه معنایی هجرت در قرآن/ گسست از باطل به سوی حق با شناخت امام

حبیبی با بیان اینکه امیرالمؤمنین(ع) در خطبه ۱۸۹ نهج‌البلاغه در معنای مهاجر توسعه معنایی داده‌اند، گفت: هجرت تنها شامل هجرت مکانی نمی‌شود، بلکه به معنای کندن از باطل به سوی حق است و نام مهاجر را نمی‌توان جز بر کسی گذاشت که حجت خدا بر روی زمین را شناخته باشد.

در قرآن کریم در چند موضع بحث هجرت مطرح شده است؛ مهاجر حقیقی کسی است از تاریکی به سوی نور حرکت کند و در این مسیر گوش به فرمان پیشوای خود باشد. این پیشوا می‌تواند امام ظاهری باشد و یا پیامبر باطنی که همانا ندای درونی و قلبی اوست باشد که او را به سوی حق فرامی‌خواند.

حبیبی با بیان اینکه امیرمؤمنان علی(ع) در خطبه ۱۸۹ نهج‌البلاغه، اشاره به هجرت دارد، اظهار کرد: این خطبه، یکی از خطبه‌های بسیار پر مغز و پر معناست که در پایان آن آمده است: «أَيُّهَا النَّاسُ سَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَلَأَنَا بِطُرُقِ السَّمَاءِ أَعْلَمُ مِنِّي بِطُرُقِ الْأَرْضِ»؛ من راه‌های آسمان را بهتر از راه‌های زمین می‌دانم. مردم بپرسید تا وقتی که من در بین شما هستم و از بین شما نرفتم. این خطبه به مسئله ایمان می‌پردازد و جالب است که در این خطبه، بحث هجرت به بحث ایمان گره می‌خورد و در واقع هجرت نوعی نشانه ایمان انسان‌ها است.

این پژوهشگر ادامه داد: این خطبه با بحث ایمان آغاز می‌شود که مومنین را به دو گروه و به عبارتی، ایمان را به دو بخش تقسیم می‌کند؛ ایمان‌هایی داریم که مستقر و ثابت است، اما بسیاری از ایمان‌ها ناپایدار هستند. بر اساس این خطبه، نباید خوبی یا بدی افراد را قضاوت کنیم و اگر می‌خواهید از کسی برائت بجویید صبر کنید تا مرگش فرابرسد، اگر دیدید در لحظه مرگش باایمان بود، که دیگر مومن از دنیا رفته است، اما اگر چنین نبود، آنگاه از او برائت جویید.

حبیبی در توضیح ایمان‌های ناپایدار گفت: انسان‌هایی که ایمانشان محکم نیست و ممکن است هر لحظه ایمانشان را از دست بدهند و دوباره ایمان بیاورند، نمی‌توان در مورد ایمان آنها زود قضاوت کرد؛ باید صبر کنیم تا ببینم واقعا در لحظه آخر چگونه از دنیا می‌روند.

این پژوهشگر گفت: حضرت علی(ع) در این خطبه، برداشت دیگری از آیات مرتبط با هجرت یعنی آیات ۹۷ تا ۱۰۰ سوره مبارکه نساء مطرح می‌کند. یعنی فقط این آیه مختص مهاجرین مکه نیست که از مکه کندند و به یثرب رفتند و همراه پیغمبر(ص)، جامعه ایمانی را ساختند، هرچند این آیات برای آنها نازل شده است، بلکه هنوز هم تعریف هجرت برقرار است و هنوز ظالم، مستضعف و مهاجر داریم.

وی ادامه داد: حضرت علی (ع) در این خطبه به این نکته اشاره می‌کند که خداوند به ایمان پنهان یا آشکار افراد حاجتی ندارد و این ما هستیم که برای حفظ ایمان خود، گاهی باید اقداماتی را علی‌الظاهر به ضرر منافع مالی، جانی، موقعيتی و آبرویی خود انجام دهیم.

این توسعه معنایی به این صورت است که هجرت فقط شامل هجرت مکانی نمی‌شود، بلکه به معنای کندن از باطل به سوی حق است و نمی‌شود نام مهاجر را جز بر کسی گذاشت که حجت خدا را روی زمین شناخته باشد.

وی ادامه داد: حجت می‌تواند به معنای امام، راه، برهان، دلیل، علم و معرفت حقیقی به سوی حق تعالی باشد که در رأس آن معرفتی است که توسط ولی و امام به مردمان عرضه می‌شود. امام واقعی کسی است که مردم را صاحب علم و معرفت می‌کند، دستشان را می‌گیرد و به مقصد می‌رساند. امام یعنی پیشرو و کسی که مردم را به علم و معرفت می‌رساند.

امیرالمومنین(ع) در حکمت ۱۴۷ نهج‌البلاغه، علم را مبنای دسته‌بندی ‌مردم قرار می‌دهد و می‌فرماید مردم سه دسته هستند: «فَعالِمٌ رَبّاني وَ مُتَعَلِّمٌ عَلي سَبيلِ نَجاةٍ وَ هَمَجٌ رَعاعٌ».

بازدید : ۲۱۳ بار
این مورد را ارزیابی کنید
(۰ رای‌ها)

دیدگاه ها



تصویر امنیتی تصویر امنیتی جدید